Wat we leerden van honderden experts
Na 12 jaar wetenschappelijk onderzoek over het borgen van expertkennis, delen wij graag de belangrijkste conclusies met je.
ELICIT werkt bij specifieke kennisuitdagingen ongeëvenaard goed. Maar dat geldt niet voor iedere situatie, of organisatie. Wanneer past ELICIT bij jouw uitdaging? Deze drie vragen maken het duidelijk.
Dit is de meest fundamentele vraag. ELICIT lost namelijk één specifiek probleem op: kennis die wél aanwezig is in je organisatie, maar niet toegankelijk voor iedereen.
Denk aan de operator die na 20 jaar weet waarom machine 4 altijd net anders reageert op vochtige dagen. De technicus die al na drie seconden aan het geluid hoort of de instelling klopt. De kwaliteitsspecialist die precies weet welke combinatie van parameters leidt tot afkeur, maar dit nooit formeel heeft vastgelegd.
Dit type kennis heet tacit knowledge. Het zit in het hoofd en het gevoel van ervaren experts. Het staat niet in de SOP. En het verdwijnt zodra de persoon weggaat.
ELICIT past als je kennis verdwijnt zodra de expert verdwijnt. En je nu geen manier hebt om dat te voorkomen.
ELICIT past niet als kennis al goed is vastgelegd in procedures en systemen die medewerkers ook echt gebruiken. Dan heb je een ander probleem: adoptie, niet extractie.
ELICIT haalt beslissingskennis uit het hoofd van experts, met behulp van interviews. Via gemiddeld 110 vragen, ontwikkeld op basis van 12 jaar wetenschappelijk onderzoek. Dat betekent één ding: de expert moet er zijn, en moet mee willen werken.
In de praktijk zijn er drie situaties:
Er speelt ook een menselijk aspect. Sommige experts vragen zich af: als mijn kennis vastgelegd is, ben ik dan nog wel nodig? De praktijk wijst uit dat het omgekeerde het geval is. Kennis vastleggen geeft erkenning. Het bevestigt dat wat zij weten de moeite waard is om te bewaren. Organisaties die dit goed communiceren, zien nauwelijks weerstand.
Kortom: ELICIT past goed als je nog toegang hebt tot de experts wiens kennis je wilt vastleggen, en zij bereid zijn mee te werken.
Kennisborging is altijd slim. Maar het kost ook iets: tijd van experts, aandacht van het management en een implementatietraject. Dat doe je niet voor een probleem dat ‘misschien ooit in de toekomst’ gaat ontstaan.
De organisaties waar ELICIT het meeste oplevert, zijn organisaties waar het gebrek aan kennismanagement nu al voelbaar en zichtbaar is. Organisaties waar ze deze signalen zien:
Herken je meerdere van deze signalen, dan is het probleem operationeel voelbaar en is ELICIT direct financieel en operationeel aantrekkelijk.
Zijn deze signalen er (nog) niet, dan is ELICIT misschien te vroeg. Niet omdat het niet zinvol is, maar omdat draagvlak en urgentie dan waarschijnlijk nog ontbreken. En die zijn nodig voor een succesvolle start.
| Vraag | ELICIT past | ELICIT past (nog) niet |
|---|---|---|
| Kennis zit in hoofden | ✔ Tacit kennis, niet vastgelegd | ✘ Al goed gedocumenteerd en in gebruik |
| Expert nog aanwezig | ✔ Beschikbaar en bereid | ✘ Al vertrokken of niet bereikbaar |
| Probleem voelbaar | ✔ Signalen nu al zichtbaar | ✘ Alleen als abstract toekomstrisico |
Veel organisaties zitten in een tussenpositie. Het probleem is herkenbaar, maar de urgentie is nog niet op het hoogste niveau. Of er is één afdeling waar het duidelijk speelt, en de rest nog niet.
In die gevallen: begin klein. Eén werkplek, één expert, één ELICIT-systeem. Dat geeft inzicht in het proces, laat zien wat er te winnen valt, en creëert intern draagvlak voor een bredere uitrol.
Want de meeste managers die met ELICIT beginnen, doen dat niet na een strategische top-down beslissing. Ze beginnen omdat er één moment is waarop het probleem ineens heel concreet wordt. Een pensionering. Een storing. Een moment waarop duidelijk is: deze kennis hadden we bijna verloren. Op dat moment kun je direct de waarde van ELICIT ontdekken.
Blijkt ELICIT geschikt na de drie vragen? Of twijfel je nog? We helpen je graag de beste oplossing vinden. Plan een vrijblijvend gesprek en we onderzoeken samen of wij iets voor je kunnen betekenen.